باب الهاء مع الالف همانا - بمعنى پندارى باشد « 1 » . مثالش حكيم فرخى گويد [ 1 ] : بيت « 2 » همانا دست گوهربار او جانست و رادى تن * بلى رادى به دو زنده‌ست « 3 » و تن زنده بجان باشد هويدا - مبين و روشن باشد . مثالش خاقانى گويد : شعر « 1 » ز خط استوا و خط محور * فلك را تا صليب آمد هويدا هرا - [ بفتح ها و راى « 4 » مهملهء مشدد ] ساخت اسب باشد چون سينه بند و لجام و غيره . مثالش هم او [ 2 ] فرمايد : شعر « 1 » رخش به هرا بتاخت بر سر صفر آفتاب * رفت بچرب « 5 » آخورى گنج روان در ركاب و ديگر بمعنى آواز مهيب سباع و وحوش باشد مثالش . شاعر [ 3 ] گويد : شعر « 1 » نه آواى ديو و نه هراى دد * زمانه زبان بسته از نيك و بد

--> ( 1 ) - « س » ندارد . ( 2 ) - كلمه از « ن » است . ( 3 ) - « س » : رندست . ( 4 ) - بجز « غ » : راوهاى ؛ « ن » : ها و تشديد راى مهمله . ( 5 ) - بجز « غ » : بجرب ؛ « ن » : بحرب . ( 1 ) در برهان معنى مانا و گويا و گمان برى نيز دارد و گويد فرق ميان مانا و همانا آنست كه همانا بتحقيق نزديكترست تا مانا و بعضى گويند همانا بمعنى ظاهرا و يقين باشد و مانا بمعنى پندارى و گمان‌برى . و بمعنى شبه و نظير و مانند هم به نظر رسيده است . ( 2 ) يعنى : خاقانى . ( 3 ) اين شاعر فردوسى است و بيت از آغاز داستان بيژن و منيژه است ( شاهنامه چاپ نگارنده ص 929 ج 2 ) و در مصراع اول آنجا بجاى كلمهء « ديو » مرغ آمده است .